سؤال غقن [ 1150 ] : سبب چيست كه تكليف زنان در نه سالگى است با وجود آنكه عقل زنان كمتر است از عقل مردان ؟ جواب : ظاهرا سببش همين نقص عقل است با زيادتى شهوت ايشان بر شهوت مردان ، پس تعجيل لجام ايشان به تكاليف أوفق به نظام واصلح به حال أنام بوده . وأيضا : دختر مىبايد قبل از تكليف تحصيل نصف عقل كند وپسر تحصيل تمام عقل كند ، چنانكه حق تعالى فرموده : وَاللَّهُ أَخْرَجَكُمْ مِنْ بُطُونِ أُمَّهاتِكُمْ لا تَعْلَمُونَ شَيْئاً « 1 » پس مدّت تكليف زن بايد كمتر از تكليف مرد باشد وتخمينا به قدر نصف باشد وچون هيچ‌كدام تا مدّت سه سال قابليّت كسب عقل ندارند ، پس هرگاه دختر كسب نصف كند در شش ، پسر كسب تمام مىكند در دوازده سال ، وبه انضمام قدر مشترك از دختر ؛ نه واز پسر پانزده سال مىشود ، چنانكه همين مذهب مشهور شيعه است ، ودر دختر خلافي ندارد « 2 » ، ودر پسر قول به دخول در سال پانزده وچهارده نيز دارند « 3 » ، واللّه العالم . سؤال غقنا [ 1151 ] : ألغاز الديات ، قيل لأبي زيد : ما تقول فيمن فقأ عين بلبل عامدا ؟ قال : يفقأ عينه قولا واحدا . قيل : فإن جرح قطاة امرأة فماتت ؟ قال : النفس بالنفس إذا فاتت . قيل : فإن ألقت الحامل حشيشا من ضربه ؟ قال : ليكفّر بالإعتاق عن ضربه . جواب : البلبل : الرجل الخفيف اللحم « 4 » ، والقطاة بين الوركين « 5 » ،

--> ( 1 ) نحل ( 16 ) : 78 . ( 2 ) در دختر نيز اختلاف وجود دارد ، مراجعه شود به مفاتيح الشرايع : 1 / 14 وكتب ديگر . ( 3 ) مختلف الشيعة : 5 / 431 . ( 4 ) الصحاح : 4 / 1640 ، لسان العرب : 11 / 69 . ( 5 ) لسان العرب : 15 / 190 .